Pracownik vs. pracodawca

„Ciężka praca i brak rozrywek sprawiają, że będziesz cholernym nudziarzem, a twoja  żona bogatą wdową”  – tak powiedział kiedyś E. Evans-Pritchard i ciężko odmówić temu stwierdzeniu racji. Najlepiej dla każdego z nas byłoby wykonywać pracę, którą się lubi, dostawać za nią godziwe wynagrodzenie, a do tego mieć czas na różne przyjemności.

Często jednak niestety nie wszystko układa się po naszej myśli i zdarza się, że kiedy już podejmiemy pracę, problemy dopiero się zaczynają, a my jesteśmy bezradni. Wcale nie musi tak być! Pracownik powinien być świadomy swoich obowiązków i wypełniać je najlepiej jak tylko potrafi, przy czym nie może zapominać, że posiada również szereg praw, na których straży stoi sąd pracy.

Możemy zgłaszać się do niego ze sprawami, w których nastąpiło naruszenie tego, co wynika z umowy o pracę, a więc o odwołanie wypowiedzenia umowy, sprostowanie świadectwa pracy, o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie,  o wypłatę wynagrodzenia (w tym także premii czy ekwiwalentów np. za urlop), anulowanie kary porządkowej (upomnienia, nagany, kary pieniężnej). Można ponadto skarżyć pracodawcę, który wymusił na nas przejście z umowy o pracę na umowę zlecenie lub o dzieło, a także w przypadku dyskryminacji lub mobbingu.

Fot.  klfoo.org 

Trzeba pamiętać, że w sytuacji, kiedy roszczenia dotyczą kar porządkowych i sprostowania świadectwa pracy, należy najpierw złożyć odwołanie w pracy. Dopiero gdy to nie poskutkuje, można  skierować sprawę do sądu. Poza tym warto wiedzieć, iż sąd pracy nie zajmuje się sprawami związanymi z ustanawianiem nowych warunków pracy oraz płacy ani stosowaniem norm pracy. Nic nie zdziała się więc przed sądem pracy, kiedy pracodawca np. obciął nam pensję czy zwiększył obowiązki.

Jeżeli zdecydujemy się na złożenie pozwu, musimy udać się do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkanie pracodawcy, jeśli jest osobą fizyczną lub ze względu na siedzibę firmy, jeśli jest osobą prawną. Pozwy wnosi się do sądu rejonowego, z wyjątkiem sporów dotyczących praw autorskich, w przypadku których musimy udać się do sądu okręgowego.

Pozew należy złożyć w ciągu 7 dni, począwszy od dnia doręczenie pisma z wypowiedzeniem umowy o pracę. Jeżeli umowa została rozwiązana bez wypowiedzenia, termin ten jest dwutygodniowy i liczy się od dnia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę. Warto pamiętać, że wszelkie roszczenia ulegają przedawnieniu po 3 latach.

Najlepiej byłoby rozwiązywać wszystkie problemy polubownie. Warto rozmawiać i przedstawiać swoje stanowisko na dany temat, zwłaszcza wtedy, gdy mamy wrażenie, że coś powinno wygadać zupełnie inaczej aniżeli się prezentuje. Kiedy nie uda nam się nic wskórać, a sprawa jest poważna, nie powinniśmy mieć większych oporów, by skierować ją do sądu, zwłaszcza że przed sądem pracy zwykle pracownik jest zwolniony z opłat. Jedynie kiedy domaga się od pracodawcy kwoty powyżej 50 tys. zł, musi wnieść opłatę w wysokości 5 % wartości dochodzonej sumy.